Tại sao phải siêu độ thay cho người đã mất?

Tại sao phải siêu độ thay cho người đã mất? Sự việc này là hiện tượng rất phổ biến trong nhà Phật, cũng có thể nói trong thời đại của chúng ta hiện nay đây là đối tượng làm việc chủ yếu trong Phật giáo.

Trước đây Phật giáo là dạy người đang sống, còn Phật giáo ngày nay là độ người đã chết. Cho nên người thông thường trong xã hội cho rằng Phật giáo là mê tín, cho rằng Phật giáo là tôn giáo cấp thấp nên tích cực bài trừ, thế nhưng Phật giáo đích thực không phải là siêu độ cho người chết. Các vị xem xét tỉ mỉ kinh luận Đại Tiểu Thừa thì sẽ hiểu rõ thôi.

Trong nhà Phật việc siêu độ thế này khi tôi mới học Phật cũng có nghi hoặc như vậy, năm đó khi Pháp sư Đạo An còn tại thế, Ngài tổ chức “Đại chuyên Phật học giảng tọa”, tôi dạy học trong sự kiện tọa đàm này vì vậy rất gần gũi với Ngài. Tôi thỉnh giáo với Ngài về vấn đề này, về khởi nguồn của việc siêu độ.

Chúng ta thấy trong kinh điển, khi Thế Tôn còn tại thế không có việc này, thời kỳ đầu Phật giáo truyền đến Trung Quốc cũng không thấy ghi chép về việc này. Tại sao lại phát sinh ra sự việc này? Vì sao diễn biến thành tình trạng như ngày nay vậy?

Lão nhân gia trả lời rất hay. Ngài nói khởi nguồn của việc siêu độ có lẽ bắt đầu từ thời Đường Minh Hoàng. Chúng ta biết trong giai đoạn lịch sử này, thời đại đó vì ông sủng ái Dương Quý Phi dẫn đến sự bất mãn của triều đình và dân chúng, dẫn đến sự kiện “An sử chi loạn” nổi tiếng trong lịch sử. Sự kiện động loạn này gây nguy cơ gần như đến toàn thể quốc gia dân tộc, nhờ sự giúp đỡ của Quách Tử Nghi, một vị đại tướng đương thời, ông đã bình định được cuộc động loạn này.

Trong lần động loạn này, quân lính và dân thường bị chết rất nhiều. Cho nên sau khi bình định động loạn xong thì ở mỗi một chiến trường chủ chốt triều đình xây dựng một ngôi chùa. Tên chùa được gọi là “Khai Nguyên Tự”. Thời đại của Đường Minh Hoàng, niên hiệu của ông gọi là “Khai Nguyên”, nên dùng “Khai Nguyên” để đặt tên cho chùa rồi mời cao Tăng đại Đức tụng kinh bái sám để truy điệu cho những quân dân đã tử nạn.

Nói cách khác, đây là lễ truy điệu, pháp hội siêu độ mà quốc gia tổ chức. Khi quốc gia làm như vậy thì người dân cũng học làm theo, nên trong dân gian có người già qua đời thì cũng mời Pháp sư đến làm Phật sự siêu độ, từ đó cứ tiếp diễn cho đến sau này.

Vào thời kỳ đó việc làm thế này không nhiều, tình hình như vậy rất ít có, công việc chủ yếu của tự viện chùa chiền vẫn là giảng kinh dạy học, giống như trường học vậy. Việc siêu độ, việc truy điệu là việc không thường thấy, một năm có hai đến ba lần như vậy.

Sau khi chúng tôi hiểu rõ đạo lý này, tôi xây dựng một đạo tràng ở Đài Bắc tên là “Thư viện nghe nhìn Phật giáo”, hằng năm chúng tôi tổ chức ba lần pháp hội siêu độ. Lần thứ nhất là vào tiết Thanh minh, chúng tôi siêu độ đều là tế tổ. Pháp hội siêu độ tế tổ này có ý nghĩa như pháp hội truy điệu. Lần thứ hai là vào dịp tiết Trung nguyên, lần thứ ba là vào dịp tiết Đông chí.

Chúng tôi một năm chỉ có ba lần pháp hội, ba lần pháp hội này chúng tôi dùng phương pháp gì để tổ chức? Là dùng phương pháp đả Phật thất, dùng công đức niệm Phật của Phật thất hồi hướng cho người đã mất. Sau khi kết thúc Phật thất thì vào ngày cuối cùng chúng tôi tổ chức Tam thời hệ niệm.

Đối với phương thức này của chúng tôi, ngày nay rất nhiều nơi đều làm theo cách này. Điều này rất tốt. Chúng ta thấy trong sách vở, Ấn Quang Đại sư khi còn tại thế, niệm Phật đường của chùa Linh Nham Sơn không tổ chức Phật sự, những đệ tử muốn siêu độ cho tổ tiên thân bằng quyến thuộc đều lập bài vị ở niệm Phật đường, không cầu siêu riêng cho họ, mà đều lấy công đức niệm Phật của đại chúng ở niệm Phật đường để hồi hướng. Cách làm này rất tốt, rất đáng để học tập, rất đáng để mở rộng. Cho nên quý vị cần phải hiểu được siêu độ cho người chết là ý nghĩa truy điệu, ý nghĩa tưởng niệm.

Một vấn đề khác là khi siêu độ tại sao lại tụng kinh? Ý nghĩa này so với lễ truy điệu của thế gian càng sâu sắc hơn, lễ truy điệu của thế gian chỉ là kỷ niệm, hoài niệm một chút, khi buổi lễ qua rồi sẽ nhanh chóng quên đi. Cho nên đó chỉ là một hình thức tưởng nhớ, hồi ức kỷ niệm, nhiều nhất là trong đại hội đó báo cáo những cống hiến của người này đối với xã hội trước đây khi còn tại thế, họ đã làm được bao nhiêu việc tốt, rồi tuyên dương họ mà thôi.

Thế nhưng trong Phật pháp ý nghĩa của việc tưởng niệm càng sâu sắc hơn, niệm kinh văn, niệm danh hiệu của Phật Bồ-tát, cách tưởng niệm này chúng ta có thể nói là có ý nghĩa trên thực chất. Chúng ta dùng cách gì để tưởng niệm người chết? Dùng cái gì để truy điệu? Nhất định phải đoạn ác tu thiện, lấy công đức hành thiện chân thật của bản thân chúng ta để tưởng nhớ người đã mất. Điều này mới có ý nghĩa, thế nên niệm kinh văn là trong kinh văn nhắc nhở chúng ta y theo giáo huấn của Phật Bồ-tát.

Phật Bồ-tát dạy chúng ta đoạn ác tu thiện, Phật Bồ-tát dạy chúng ta chuyển mê thành ngộ, Phật Bồ-tát dạy chúng ta chuyển phàm thành Thánh, chúng ta dùng tâm hạnh chân thật như vậy để truy điệu người đã mất. Ý nghĩa như vậy sẽ càng sâu sắc, thế nên người xưa có câu “Thế gian hảo ngữ Phật thuyết tận” (Những lời hay của thế gian Phật đã nói hết rồi). Câu nói này là thật vậy, không sai một chút nào.

“Thế gian hảo sự Phật tác tận” (Những việc lành ở thế gian Phật đều làm hết). Chúng ta lấy việc học Phật để truy điệu người đã khuất, điều này có ý nghĩa thực chất, thuật ngữ trong Phật pháp gọi là “công đức chân thật”. Công đức chân thật dùng cách nói hiện nay để nói chính là ý nghĩa thực chất. Người chết biết chúng ta làm như vậy thì họ hoan hỉ, họ được an ủi, đạo lý này chúng ta không thể không hiểu. Nếu chúng ta làm được như lý như pháp thì người chết đạt được lợi ích không thể nghĩ bàn, đạo lý này sâu sắc, không phải người thông thường có thể lý giải được.

Những điều trong Kinh điển nói đến, mọi người cho là thần thoại, chuyện thần thoại cũng tốt, thế nhưng bản thân bạn cần đạt đến cảnh giới này thì bạn sẽ hiểu được tình tình thực tế, bạn mới có thể lý giải chân tướng sự thật.

Ngày nay chúng ta hiểu biết quá ít đối với chân tướng sự thật, hiểu sai đi rất nhiều. Cho nên cần nâng cao cảnh giới của chính mình thì bạn mới có thể có nhận thức triệt để chân thật. Giống như Kinh Địa Tạng nói đến Bà-la-môn nữ. Các bạn thấy Bà-la-môn nữ siêu độ cho mẹ cô mà không mời Pháp sư đến làm Phật sự, không mời người đến tụng kinh, cô dùng phương pháp gì để siêu độ cho mẹ? Dùng sự hồi đầu chân thật của bản thân, đoạn ác tu thiện, sửa lỗi làm mới. Đây là điều chúng ta ngày nay gọi là “chân thật sám hối”, dùng công đức này để tưởng niệm mẹ của mình.

Cô đã vì mẹ mình nên mới triệt để đoạn ác tu thiện, mới chân thật phá mê khai ngộ nên mẹ cô mới có thể từ địa ngục sanh lên cõi trời. Đạo lý trong đây rất sâu sắc, thế nhưng không phải chúng ta không thể hiểu được, tư duy tỉ mỉ và quan sát thì bạn sẽ hiểu thôi.

Bạn xem Bà-la-môn nữ, nếu mẹ cô không tạo ác, bị đọa vào ác đạo thì cô nhất định không chịu chăm chỉ tu hành. Cho nên chúng ta thấy trong kinh điển công phu của cô là cảnh giới của A-la-hán, thật sự đã chuyển phàm thành Thánh rồi. Ai giúp đỡ cô đạt được đến cảnh giới này? Chính là mẹ của cô. Do mẹ cô bị đọa lạc, cô vì muốn cứu mẹ nên không thể không thật sự sám hối, thật sự tu hành sửa lỗi, vì vậy cái duyên của mẹ cô thúc đẩy cô tu hành chứng quả.

Cô lấy công đức tu hành chứng quả này, việc tốt này làm vinh hiển cho mẹ cô. Điều này các tôn giáo khác gọi là vinh hiển, trong Phật giáo gọi là hồi hướng, hồi hướng cho mẹ mình nên mẹ cô mới có thể siêu sanh từ địa ngục đến trời Đao Lợi, không phải không có đạo lý.

Người hiện nay chỉ biết làm theo khuôn mẫu này nhưng nội dung thực chất lại không hiểu được, cho nên hiệu quả sẽ không lớn. Nếu nói không rõ ràng sẽ dẫn tới sự hiểu lầm của người khác. Nếu nói rõ ràng thì người khác sẽ vui mừng, người khác cũng sẽ làm theo, cũng sẽ học theo.

Trích đoạn trong:
THÁI THƯỢNG CẢM ỨNG THIÊN
Người giảng: Lão Hòa Thượng – Pháp Sư Tịnh Không
Tập 94

Có thể bạn quan tâm

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Phật Pháp không có Bản Quyền, mọi sự sao chép từ Pháp Vi Diệu đều được hoan nghênh!